Dziewczyna w czerwonej sukience. Niemal prawdziwa. Wciąż nierzeczywista

Recenzja wystawy

W malarstwie Bartłomieja Gucmy rzeczywistość zdaje się wymykać własnym regułom. Rozpoznawalne postacie, wnętrza i przedmioty szybko zaczynają funkcjonować w innym porządku. W najnowszym zestawie prac artysty – w którym szczególne miejsce zajmują kobiece postacie, niebędące jednak klasycznymi portretami – Gucma przedstawia sceny z pozoru codzienne, ale przefiltrowane przez własny sposób ich widzenia. To właśnie napięcie pomiędzy tym, co znajome, a tym, co wyobrażone, nadaje tej twórczości osobliwy charakter.

Gucma buduje swoje obrazy z napięcia pomiędzy figuratywnością a deformacją. Twarze i sylwetki pozostają rozpoznawalne, ale ich kształt podlega ekspresyjnemu przetworzeniu. Kontur jest prowadzony zdecydowanie, miejscami niemal nerwowo, a plamy koloru nakładają się na siebie bez dążenia do fotograficznej precyzji. Ciało zostaje potraktowane przede wszystkim jako forma malarska: rozbita na płaszczyzny, linie i barwne akcenty.

Ważną rolę odgrywa przy tym wykreowana przestrzeń. Wnętrza nie są neutralnym tłem dla przedstawionych postaci. Odkurzacz, umywalka, meble, torby, pudełka czy inne codzienne przedmioty stają się częścią kompozycji na równych prawach z człowiekiem. Strzykawka, trzymana przez jedną z postaci, czy niepokojący dialog kobiety z lustrzanym odbiciem przełamuje jednak pozorną zwyczajność sytuacji.

Ta niejednoznaczność jest jednym z ciekawszych elementów malarstwa Gucmy. Artysta nie prowadzi widza za rękę. Gesty, miejsca i przedmioty nie układają się w określoną z góry narrację – ich wzajemne zależności pozostają otwarte. Szczególnie interesująco działa praca, którą można oglądać zarówno w pionie, jak i w poziomie. Zmiana orientacji obrazu wydobywa inne relacje pomiędzy przedstawionymi elementami i pozwala na nowo zdefiniować pozornie tę samą kompozycję.